मुख्य मजकुराकडे जा
WhatsUp मराठी कोश
—
साहेब

भाषा

साहेब

Saheb

अर्थ

अरबी ‘साहिब’ म्हणजे सोबती, मालक — फार्सीमार्गे मराठीत आदरार्थी संबोधन म्हणून रुळले.

शब्दशः

अरबी साहिब — सहचर, धनी.

वापर

मूळ अर्थ ‘सोबती’ असा बरोबरीचा; मराठीत तो वरिष्ठाकडे सरकला.

चित्र: 1500-1200 BCE, Devi sukta, Rigveda 10.125.1-2, Sanskrit, Devanagari, manuscript page 1735 CE (1792 VS) — Ms Sarah Welch, CC BY-SA 4.0, via Wikimedia Commons.

हेही वाचा

बटाटा

शब्दव्युत्पत्ती

पोर्तुगीज ‘batata’ वरून. पोर्तुगिजांनी बटाटा भारतात आणला आणि नावही सोबत आलेच.

Batata

पाव

शब्दव्युत्पत्ती

पोर्तुगीज ‘pão’ म्हणजे भाकरी, त्यावरून. गोवा आणि वसईच्या पोर्तुगीज वसाहतींतून हा शब्द मराठीत आला.

Paav

जाहिरात

शब्दव्युत्पत्ती

अरबी ‘ज़ाहिर’ म्हणजे उघड, प्रकट — त्यावरून फार्सीमार्गे मराठीत. जे उघड करून सांगायचे ते जाहीर, आणि तसे करणे ती जाहिरात.

Jahirat

कचेरी

शब्दव्युत्पत्ती

फार्सी ‘कचहरी’ वरून — न्यायालय वा सरकारी कार्यालय. बहामनी आणि आदिलशाही राजवटींत फार्सी ही दरबारी भाषा असल्याने प्रशासनाचे बहुतेक शब्द तिकडून आले.

Kacheri

कागद

शब्दव्युत्पत्ती

फार्सी ‘काग़ज़’ वरून, आणि त्याचे मूळ पुढे चिनी वा सोग्दियन भाषेत असावे असे मानले जाते — कागद चीनमधून पश्चिमेकडे गेला, त्याबरोबर त्याचे नावही.

Kaagad

खुर्ची

शब्दव्युत्पत्ती

अरबी ‘कुर्सी’ वरून. बैठकीची मराठी परंपरा जमिनीवरची; उंच आसन आणि त्याचे नाव दोन्ही बाहेरून आले.

Khurchi

स्रोत — शब्दव्युत्पत्तीविषयक सर्वसाधारण मान्यता

पडताळणी बाकी — व्युत्पत्तीविषयी अभ्यासकांत मतभेद असल्यास तसे नोंदवले आहे. चूक कळवा.