मुख्य मजकुराकडे जा
WhatsUp मराठी कोश
—
निळोबाराय अभंगगाथा

साहित्य

निळोबाराय अभंगगाथा

Nilobaray Abhangagatha

रचना — संत निळोबाराय · सु. १६३०–१७५३

सारांश

निळोबाराय हे वारकरी संतपरंपरेतले शेवटचे मोठे नाव — तुकारामांनंतरचे, पिंपळनेरचे. तुकारामांना त्यांनी प्रत्यक्ष पाहिले नाही; स्वप्नात अनुग्रह मिळाला अशी परंपरा सांगते. ‘निळा म्हणे’ ही त्यांची नाममुद्रा. येथले अभंग एकनाथांच्या घरी पाणी वाहणाऱ्या श्रीखंड्याची आणि दासोपंतांची कथा सांगतात.

निळोबाराय अभंगगाथाद्वारकेचि मूर्ती एकनाथा घरी । पाणी वाहे हरि कावडीने ॥ १ ॥
श्रीखंडया चंदन उगाळूनि करी । वस्त्र गंगातीरी धूत असे ॥ २ ॥
सेवेसी तत्पर उभा ठायी ठायी । देवपूजेसमयी तिष्ठतसे ॥ ३ ॥
निळा म्हणे देव रावे ज्याचे घरी । दत्तचौपदार करितसे ॥ ४ ॥
दासोपंतांचा अभिमान । गेला घेताची दर्शन ॥ १ ॥
धन्य धन्य एकनाथा । तुमचे चरणी माझा माथा ॥ २ ॥
दत्तात्रय चोपदार येथे उभे क । ठीकर ॥ ३ ॥
यवन अंगावरी थुंकला । प्रसाद देवुनी मुक्त केला ॥ ४ ॥
निळा शरण तुमच्या पाया । अनन्यभावे नाथराया ॥ ५ ॥
सकल संतांचा हा राजा । स्वामी एकनाथ माझा ॥ १ ॥
ज्यांचे घेताचि दरुषण । पुन्हा नाही जन्म मरण ॥ २ ॥
ज्यांचे वाचिता भागवत । प्राणी होय जीवन मुक्त ॥ ३ ॥
निळा म्हणे लीन व्हावे । शरण एकनाथा जावे ॥ ४ ॥
मातापिता समर्थ । स्वामी माझा एकनाथ ॥ १ ॥
काळ रुळतो चरणी । देवा घरी वाहे पाणी ॥ २ ॥
ज्यांचे अनुग्रहे करुन । झालो पतित पावन ॥ ३ ॥
जो वसे प्रतिष्ठानी । निळा त्यासी लोटांगणी ॥ ४ ॥
धन्य धन्य गोदातीर धन्य प्रतिष्ठान । धन्य तेथील जन रहिवासी ॥ १ ॥
कॄष्णकमलातीर्थी चरण नाथांचे । उद्धरी जगाचे कलिदोष ॥ २ ॥
जया तीर्थी स्नान तत्पदी दर्शन । पूर्वज उद्धरण कुळासहित ॥ ३ ॥
निळा म्हणे जया घडो तेथील वारी । तया पुण्यासही न वर्णवे ॥ ४ ॥
भानुदासाचे कुळी महाविष्णुचा अवतार ।आदी क्षेत्री स्थान वस्ती गोदातीर ॥ १ ॥
ओवाळु आरती स्वामी एकनाथा ।तुमचे नाम घेता हरे भवभयचिंतां ॥ २ ॥
जनार्दनाची कॄपा दत्तात्रयाचा प्रसाद ।भागवती टीका नारायण आत्मबोध ॥ ३ ॥
ब्रह्मा विष्णु महेष ज्यासी छळावया येती ।नढळे ज्याची निष्ठा होसी एकात्मता भक्ति ॥ ४ ॥
कावडीने पाणी ज्या घरी चक्रपाणि वाहे ।अनन्य भक्तिभावे निळा वंदी त्याचे पाय ॥ ५ ॥

शब्दार्थ

या भागात येणारे जुने मराठी शब्द.

तया
— त्याला, त्या

ओळीवर टॅप केल्यास ती ठळक होते — कुठे आहात ते सापडावे म्हणून.

चित्र: Rakhumai, Pandharpur Vitthal temple.jpg — Pointn, CC0, via Wikimedia Commons.

WhatsUp मराठी वर — प्रत्यक्ष भेट

हेही वाचा