संत ज्ञानेश्वर

मराठी भक्तिसाहित्याचा पाया घालणारे कवी. वयाच्या विसाव्या वर्षाच्या आत त्यांनी भगवद्गीतेवर ‘ज्ञानेश्वरी’ ही ओवीबद्ध टीका लिहिली — संस्कृतात बंद असलेले तत्त्वज्ञान मराठीत आणण्याचे हे पहिले मोठे पाऊल.

‘अमृतानुभव’ हा त्यांचा स्वतंत्र तत्त्वग्रंथ. ज्ञानेश्वरीच्या शेवटी येणारे ‘पसायदान’ हे विश्वकल्याणाची मागणी करणारे नऊ ओव्यांचे प्रार्थनागीत आजही स्वतंत्रपणे म्हटले जाते.

आळंदी येथे त्यांनी संजीवन समाधी घेतली. वारकरी संप्रदाय त्यांना ‘माउली’ म्हणतो.