मुख्य मजकुराकडे जा
WhatsUp मराठी कोश
—
ज्ञानेश्वरी — अध्याय बारावा

साहित्य

ज्ञानेश्वरी — अध्याय बारावा

ओव्या २५१–२६५

Dnyaneshwari — Adhyay 12, part 2

रचना — संत ज्ञानेश्वर · १२७५–१२९६

सारांश

भक्तीचा अध्याय, आणि वारकऱ्यांना सर्वात जवळचा. निर्गुणाची उपासना कठीण, सगुण भक्ती सुलभ — हे सांगून कृष्ण आपल्याला प्रिय असलेल्या भक्ताची लक्षणे मांडतात: कोणाचा द्वेष न करणारा, करुणामय, अहंकाररहित, सुखदुःखात सम. ज्ञानेश्वरांची लेखणी येथे विशेष मोकळी होते.

परी मातें परम करूनि ।इयें अर्थीं प्रेम धरूनि ।हेंचि सर्वस्व मानूनि ।घेती जे पैं ॥ २३३ ॥
पार्था गा जगीं ।तेचि भक्त तेचि योगी ।उत्कंठा तयांलागीं ।अखंड मज ॥ २३४ ॥
तें तीर्थ तें क्षेत्र ।जगीं तेंचि पवित्र ।भक्ति कथेसि मैत्र ।जयां पुरुषां ॥ २३५ ॥
आम्हीं तयांचें करूं ध्यान ।ते आमुचें देवतार्चन ।ते वांचूनि आन ।गोमटें नाहीं ॥ २३६ ॥
तयांचें आम्हां व्यसन ।ते आमुचें निधिनिधान ।किंबहुना समाधान ।ते मिळती तैं ॥ २३७ ॥
पैं प्रेमळाची वार्ता ।जे अनुवादती पंडुसुता ।ते मानूं परमदेवता ।आपुली आम्ही ॥ २३८ ॥
ऐसे निजजनानंदें ।तेणें जगदादिकंदें ।बोलिलें मुकुंदें ।संजयो म्हणे ॥ २३९ ॥
राया जो निर्मळु ।निष्कलंक लोककृपाळु ।शरणागतां प्रतिपाळु ।शरण्यु जो ॥ २४० ॥
पैं सुरसहायशीळु ।लोकलालनलीळु ।प्रणतप्रतिपाळु ।हा खेळु जयाचा ॥ २४१ ॥
जो धर्मकीर्तिधवळु ।आगाध दातृत्वें सरळु ।अतुळबळें प्रबळु ।बळिबंधनु ॥ २४२ ॥
जो भक्तजनवत्सळु ।प्रेमळजन प्रांजळु ।सत्यसेतु सकळु ।कलानिधी ॥ २४३ ॥
तो श्रीकृष्ण वैकुंठींचा ।चक्रवर्ती निजांचा ।सांगे येरु दैवाचा ।आइकतु असे ॥ २४४ ॥
आतां ययावरी ।निरूपिती परी ।संजयो म्हणे अवधारीं ।धृतराष्ट्रातें ॥ २४५ ॥
तेचि रसाळ कथा ।मर्हाठिया प्रतिपथा ।आणिजेल आतां ।आवधारिजो ॥ २४६ ॥
ज्ञानदेव म्हणे तुम्ही ।संत वोळगावेति आम्ही ।हें पढविलों जी स्वामी ।निवृत्तिदेवीं ॥ २४७ ॥

शब्दार्थ

या भागात येणारे जुने मराठी शब्द.

पैं
— खरोखर, निश्चितच (जोर देणारा शब्द)
मातें
— मला
पार्था
— पृथा म्हणजे कुंतीचा पुत्र — अर्जुन
किंबहुना
— थोडक्यात, फार काय सांगावे
तैं
— तेव्हा
पंडुसुता
— पंडूचा पुत्र — अर्जुन
तेणें
— त्यामुळे, त्याच्या योगाने
अवधारीं
— ऐक, लक्ष दे

ओळीवर टॅप केल्यास ती ठळक होते — कुठे आहात ते सापडावे म्हणून.

चित्र: Subhadra, the half sister of Krishna, drives a chariot away from Dwarka with Arjuna and Krishna inside — Unknown, Public domain, via Wikimedia Commons.

WhatsUp मराठी वर — प्रत्यक्ष भेट

हेही वाचा

स्रोत — santsahitya.in

पडताळणी बाकी — मूळ मुद्रित प्रतीशी ओवीवार पडताळणी बाकी आहे. चूक कळवा.