विश्वासू चाकर नेमी मुलखी लुटायाला ।शिवाजी कोकणांत ॥
छोटे मोठे गड घेई बांधी नव्या किल्ल्याला ।जमाव फौजेचा केला ॥
गोवळकुंडी जाई मागून घेई तोफाला ।फितीवले कसे निजामाला ॥
करनाटकी गेला भेटे सावत्रभावाला ।वाटणी मागे व्यंकोजीला ॥
लोभी व्यंकोजी हिस्सा देईन बळासी आला ।आशेने फिरवी पगडीला ॥
बंधू आज्ञा मोडून गर्वाने हट्टी पेटला ।बिर्हाजडी रागाऊन गेला ॥
शिवाजीला राग आला कोट छातीचा केला ।कैदी नाही केले भावाला ॥
तंजोर बाकी ठेवी घेई सर्व मुलखाला ।खडा कानाला लावला ॥
दासीपुत्र संताजी बंधू होता शिवाजीला ।करनाटकी मुख्य केला ॥
हंबीरराव सेनापती हाताखाली दिला ।निघाला परत मुलखाला ॥
वाटेमध्ये लधून घेई बिलरी किल्ल्याला ।तेथे ठेवी सुमंताला ॥
शिवाजीचे मागे व्यंकोजीने छापा घातला ।घेतले स्वःता अपेशाला ॥
जेर झाला व्यंकोजी देई उरल्या हिश्याला ।शिवाजी रायगडी गेला ॥
विजापूराचा साह्य नेई राजे शिवाजीला ।मोगल मुलखी सोडला ॥
मुलखी धिंगाणा धुळीस डेश मिळवीला ।सोडिला नाही पिराला ॥
वाटेमधी मोगल गाठी शिवाजीला ।घाबरा अतिशय केला ॥
भिडला शिवाजी मोगल मागे हाटीवला ।वाट पुढे चालू लागला ॥
दुसरी फौज आडवी माहारज राजाला ।थोडेसे तोंड दिले तिजला ॥
काळ्या रात्री हळूच सुधरी आडमार्गाला ।धूळ नाही दिसली शत्रूला ॥
फौजसुध्दा पोहचला पटा किल्ल्याला ।फसविले आयदी मोगलाला ॥
विजापुरचा आर्जव करी धडी थैलीला ।आश्रय मागे शिवाजीला ॥
हांबीरराव मदत पाठवी विजापुरला ।बरोबर देई फौजेला ॥
नऊ हजार मोगलांचा पराभव केला ।ज्यानी मार्ग अडीवला ॥
विजापुरी जाऊन जेर केले मोगलाला ।केला महाग दाण्याला ॥
शत्रुला पिडा होता त्रासून वेढा काढला ।मोगल भिऊन पळाला ॥
दिल्लीचा परत बोलवी दिलीरखानाला ।पाठवी शाहजहानाला ॥
जलदी करून शिवाजी वळवी पुत्राला ।लाविला नीट मार्गाला ॥
तह करून शिवाजी नेती विजापुरला ।यवन घेती मसलतीला ॥
शिवाजीचे सोवळे रुचले नाही भावाला ।व्यंकोजी मनी दचकला ॥
निरस मनी होऊन त्यागी सर्व कामाला ।निरा संन्यासी बनला ॥
शिवाजीने पत्र लिहीले बंधु व्यंकोजीला ।लिहीतो पत्र अर्थाला ॥
वीरपुत्र म्हणविता गोसावी कसे बनला ।हिरा का भ्याला कसाला ॥
आपल्या पित्याचा ठसा कसा जलदी वीटला ।मळावाचून काटला ॥
कनिष्ठ बंधु माझ्या लाडकी पाठी साह्याला ।तुम्ही का मजवर रुसला ॥
बोध घ्या तुम्ही माझा लागा प्रजापालनाला ।त्यागा ढोंगतोर्याला ॥
मन उत्तम कामी जपा आपल्या फौजेला ।संभाळा मुळ आब्रुला ॥
किर्ती तुझी ऐकू यावी ध्यास माझ्या मनाला ।नित्य जपतो या जपाला ॥
कमी पडता तुम्ही कळवा माझ्या लोकांला ।सोड मनच्या आधीला ॥
सुबोधाचे पत्र ऐकता शुध्दीवर आला ।व्यंकोजी लागे कामाला ॥
शिवाजीला रायगडी गुडघी रोग झाला ।रोगाने अती जेर केल ॥
त्याचे योगे नष्ट ज्वर फारच खवळला ।शिवाजी सिसी दुःखाला ॥
यवनी विरास भिडता नाही कुचमला ।शिवाजी रोगाला भ्याला ॥
सतत सहा दिवस सोसी तापदहाला ।नाही जरा बरळला ॥
सातव्या दिवशी शिवाजी करी तयारीला ।एकटा पुढे आपण झाला ॥
काळाला हूल देऊन स्वःता गेला स्वर्गाला ।पडले सुख यवनाला ॥
कुळवाडी मनी खचले करती शोकाला ।रडून गाती गुणाला ॥
महाराज आम्हांसी बोला । धरल का तुम्ही आबोला ॥
मावळे गडी सोबतीला । शिपाई केले उघड्याला ॥
सोसिले उन्हातान्हाला । भ्याला नाही पावसाला ॥
दोंगर कंगर फिरला । यवन जेरीस आणला ॥
लुटले बहूत देशांला । वाढवी आपुल्या जातीला ॥
लढवी अचाट बुध्दीला । आचंबा भुमीवर केला ॥
बाळगी जरी संपत्तीला । तरी बेताने खर्च केला ॥
वाटणी देई शिपायाला । लोभ द्रव्याचा नाही केला ॥
चतुर सावधपणाला । सोडिले सोडिले आधी आळसाला ॥
लहान मोठ्या पागेला । नाही कधी विसरला ॥
राजा क्षेत्र्यांमध्ये पहिला । नाही दुसरा उपमेला ॥
कमी नाही कारस्तानीला । हळूच वळवी लोकांला ॥
युक्तीहने बचवी जीवाला । कधी भिईना संकटाला ॥
चोरघर्ती घेई किल्ल्याला । तसेच बाकी मुलखाला ॥
पहिला झटे फितुराला । आखेर करी लाढाईला ॥
युध्दी नाही विसरला । लावी जीव रयतेला ॥
टळेना रयत सुखाला । बनवी नव्या कायद्याला ॥
दाद घेई लहानसानाची । हयगय नव्हती कोणाची ॥
आकृती वामनमुर्तीची । वळापेक्षा चपळाईची ॥
सुरेख ठेवण चेहर्या ची । कोंदिली मुद्रा गुणरत्नाची ॥
भिडस्त भारी । साबडा घरी ॥
मोठा विचारी । वर्चड करी ॥
इंग्लीश ज्ञान होता म्हणे मी पुत्र क्षेत्र्याचा ।उडवी फट्टा ब्रम्हाचा ॥
जोतिराव फुल्याने गाईला पुत क्षुद्राचा ।मुख्य धनी पेशव्याचा ॥
जिजीबाईचा बाळ काळ झाला यवनाचा ।पवाडा गातो शिवाजीचा ॥
कुळवाडी - भूषण पवाडा गातो भोसल्याचा ।छत्रपती शिवाजीचा ॥ ८ ॥
ओळीवर टॅप केल्यास ती ठळक होते — कुठे आहात ते सापडावे म्हणून.